Anna Ratkevich: Nữ họa sĩ “giải mã” hệ sinh thái Bidoup – Núi Bà qua nét vẽ

(LĐO) – Không chỉ dừng lại ở những cánh chim, nữ họa sĩ và nhà tự nhiên học người Nga Anna Ratkevich đã dành trọn tâm huyết cho dự án “Beyond the Trees, There Is a Forest” (Vượt qua những tán cây là cả một khu rừng) để tái hiện một thế giới vạn vật sống động tại Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà.

Hành trình của một nhà tự nhiên học giữa rừng già

Đối với Anna Ratkevich, hội họa không chỉ là sự sắp đặt màu sắc mà là một công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc. Là một nghệ sĩ kiêm nhà tự nhiên học đang sinh sống tại Đà Lạt, bà chọn lối vẽ tả chất (naturalist art) để ghi lại vẻ đẹp nguyên bản của hệ sinh thái. Khác với cách vẽ thông thường, Anna thường xuyên thực hiện các chuyến đi rừng để quan sát trực tiếp hành vi kiếm ăn, cách giao tiếp và môi trường sống của từng loài sinh vật. Bà tin rằng, để vẽ đúng một nhành cây hay một con vật, người nghệ sĩ phải thấu hiểu sâu sắc về giải phẫu học và đặc tính sinh học của chúng trong môi trường tự nhiên đặc thù.

Dự án “Beyond the Trees, There Is a Forest” là minh chứng cho sự tỉ mỉ và tình yêu mãnh liệt của bà dành cho thiên nhiên Việt Nam. Qua lăng kính của Anna, rừng Bidoup – Núi Bà không chỉ là những tán cây xanh mà là một mạng lưới cộng sinh đầy màu sắc. Mỗi tác phẩm của bà đều gửi gắm thông điệp về việc bảo tồn sự đa dạng sinh học để duy trì một hệ sinh thái cân bằng cho tương lai.

“Linh hồn” của vạn vật qua những nét vẽ tả thực

Nhìn vào những tác phẩm của Anna, người xem có thể thấy một sự đa dạng đáng kinh ngạc của các loài động, thực vật. Từ những loài hoa ký sinh rực rỡ như hoa đại vương (Sapria himalayana) với các đốm trắng đặc trưng, đến vẻ đẹp mong manh của loài lan rừng và các loài bướm khoe sắc trên mặt lá. Nữ họa sĩ không bỏ qua bất kỳ chi tiết nhỏ bé nào của rừng già: một chú ếch cây ẩn mình giữa những tán lá xanh ngắt, một con ốc sên cuộn mình trên thảm rêu ẩm ướt, hay những bông hoa nhỏ bé vươn lên từ kẽ đá.

Cách Anna khảo tả hình dáng, kích thước và màu sắc của từng loài không chỉ tạo ra một bức tranh đẹp mà còn là nguồn tư liệu quý giá về đa dạng sinh học. Qua nét vẽ sống động và giàu chất thơ, người xem như nghe thấy tiếng vỗ cánh của loài chim đặc hữu, tiếng gió rừng hay lời thì thầm của thế giới tự nhiên. Những tác phẩm này tạo ra một mối liên kết sâu sắc, nhắc nhở con người phải biết lắng nghe và trân trọng từng sự sống nhỏ bé đang tồn tại dưới tán rừng Bidoup.

Giá trị đặc biệt trong tranh của Anna Ratkevich đã dẫn đến sự hợp tác ý nghĩa với đơn vị “Ô cửa sách” để xuất bản ấn phẩm “Họa sắc thiên nhiên – những cánh chim rừng Bidoup”. Dự kiến phát hành vào tháng 4/2026, cuốn sách không chỉ giới thiệu 30 bức tranh chọn lọc về các loài chim mà còn tích hợp các thông tin sinh học sinh động dưới dạng sách tương tác tô màu và sticker. Đây là cách chị Vũ Thị Thanh Tâm, chủ nhân Ô cửa sách, và họa sĩ Anna muốn đưa trẻ em tiếp xúc sớm với hệ sinh thái rừng.

Thông qua việc khuyến khích trẻ sáng tạo trên nền tảng tri thức tự nhiên, dự án kỳ vọng sẽ hình thành ý thức bảo vệ môi trường và sự đa dạng sinh học từ khi còn nhỏ. Sự kết hợp giữa nghệ thuật và khoa học này đã mở ra một cơ hội mới cho việc giáo dục môi trường một cách trong trẻo và đáng yêu. Những bức tranh của Anna Ratkevich, vì thế, không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật trưng bày mà còn là một sứ mệnh – sứ mệnh lưu giữ và truyền nối vẻ đẹp bền vững của đại ngàn Bidoup – Núi Bà cho muôn đời sau.

Ảnh: NVCC