Nhạc sĩ Hoàng Nguyên và mối tình âm nhạc với thành phố mù sương
(LDO) – Đà Lạt có lẽ là một trong những địa danh được ưu ái nhất trong dòng nhạc xưa. Với những tác phẩm viết về Đà Lạt, nhạc sĩ Hoàng Nguyên được coi là người đội vương miện cho nhan sắc Đà Lạt. Đây là những ca khúc ra đời trong thời gian nhạc sĩ gắn bó với thành phố mù sương ở tuổi hoa niên tươi đẹp, lãng mạn…
Giai thoại về người thầy giáo lãng tử
Nhạc sĩ Hoàng Nguyên tên khai sinh là Cao Cự Phúc, sinh năm 1930 tại xã Diễn Bình (huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An). Ít ai biết rằng, trước khi trở thành một nhạc sĩ lừng danh, Hoàng Nguyên từng là một thầy giáo dạy Anh văn tại trường Trung học Tuệ Quang (Đà Lạt) vào những năm đầu thập niên 1950. Chính trong quãng thời gian đứng lớp và sống giữa lòng phố núi, tâm hồn người nghệ sĩ gốc Quảng Trị đã bị “đánh cắp” bởi vẻ đẹp của những đồi thông và sắc hoa anh đào.
Người ta kể lại rằng, “Ai lên xứ hoa đào” ra đời trong một khoảnh khắc ngẫu hứng khi ông dạo bước bên hồ Xuân Hương vào một buổi sáng mờ sương. Khi ấy, Đà Lạt chưa đông đúc như bây giờ, chỉ có những con dốc vắng, hơi lạnh thấm vào da thịt và sắc hồng của hoa đào rực rỡ trong nắng sớm. Bài hát được viết ra nhanh chóng như một dòng cảm xúc không thể kìm nén, để rồi sau đó trở thành “Đà Lạt ca” – bản tình ca không chính thức nhưng bất tử của thành phố này.
Ca khúc bất hủ về Đà Lạt
Đà Lạt trong nhạc Hoàng Nguyên trước hết là một thành phố của hoa. Ca khúc đầu tiên ông viết về nơi này là “Bài thơ hoa đào”. Đến từ vùng đất khô cằn, Hoàng Nguyên đã thực sự sững sờ khi lần đầu chạm mặt với sắc đào mơ màng vương lối đi. Ông không chỉ vẽ lại hoa, mà còn lồng ghép vào đó những tà áo dài thiếu nữ phố núi: “Màu hoa in dáng trời/ Tình hoa lưu luyến người”.
Nhưng phải đến khi “Ai lên xứ hoa đào” ra đời, mối tình giữa ông và Đà Lạt mới thực sự chạm đến đỉnh cao. Hơn nửa thế kỷ qua, ca khúc này đã trở thành bản “định danh” cho phố núi. Bằng tư duy âm nhạc tinh tế, Hoàng Nguyên đã cụ thể hóa những cảm giác mơ hồ nhất của thành phố sương mù.
Nghe “Ai lên xứ hoa đào”, người ta không chỉ nghe nhạc mà còn như đang đọc một bài thơ, xem một bức họa phong cảnh bằng âm thanh.
Gia tài âm nhạc Hoàng Nguyên dành cho Đà Lạt còn trải dài qua các nhạc phẩm như “Hoa đào ngày xưa”, “Đà Lạt mưa bay”. Đà Lạt qua lăng kính của ông luôn hội tụ đủ bốn yếu tố: sương, hoa, thông và những dáng hình thiếu nữ dịu dàng.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày bài hát ra đời, diện mạo Đà Lạt đã có nhiều thay đổi, nhưng sức sống của ca khúc vẫn nguyên vẹn. Dù là qua tiếng hát liêu trai của những danh ca thế hệ trước hay sự làm mới của các nghệ sĩ trẻ ngày nay, “Ai lên xứ hoa đào” vẫn giữ vai trò như một “tấm hộ chiếu tâm hồn”.
Đối với khách du lịch, bài hát là lời định nghĩa về cái đẹp của Đà Lạt trước khi họ đặt chân đến. Đối với những người con xa xứ, đây là nhịp cầu nối về với ký ức. Và đối với văn hóa Việt Nam, ca khúc là minh chứng cho việc một tác phẩm nghệ thuật có thể làm rạng danh cho một vùng đất, khiến sắc hoa anh đào không chỉ nở trên những tán cây mà còn nở mãi trong lòng người mộ điệu mỗi khi giai điệu ấy vang lên.
Dù bao nhiêu mùa hoa đào đã nở rồi tàn, dù nhịp sống có hối hả đến đâu, chỉ cần còn người yêu cái đẹp, còn người muốn tìm về sự bình yên giữa sương khói, thì bài hát của nhạc sĩ Hoàng Nguyên vẫn sẽ mãi là người dẫn đường tận tụy, đưa lối chúng ta về với “xứ hoa đào” của riêng mình.
