Phan Thiết 18/4/1975: Cú đấm thép phá tan “lá chắn” cửa ngõ Sài Gòn
(LDO) – Trong những ngày tháng Tư lịch sử của hơn nửa thế kỷ trước, khi vận mệnh dân tộc đang chuyển mình mạnh mẽ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, Phan Thiết đã trở thành một mắt xích then chốt quyết định sự sụp đổ của tuyến phòng thủ phía Đông.
Việc giải phóng thị xã Phan Thiết vào đêm 18/4/1975 không chỉ là một chiến công hiển hách của quân và dân ta mà còn là đòn đánh hiệp đồng binh chủng mẫu mực, mở toang cánh cửa chiến lược để đại quân tiến về Sài Gòn, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Giữa lúc chiến sự đang diễn ra vô cùng khẩn trương, ngày 18/4/1975 đã đi vào lịch sử với những quyết sách mang tính bước ngoặt từ cấp cao nhất. Bộ Chính trị khi ấy đã gửi điện khẩn cho Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng thời cơ quân sự và chính trị để tiến công vào Sài Gòn – Gia Định đã chín muồi đến mức không thể chậm trễ dù chỉ một ngày. Đồng thời, Ban Bí thư Trung ương cũng ra chỉ thị về chính sách đối với tù, hàng binh, thể hiện rõ tính nhân văn và khoan hồng của cách mạng đối với những người lầm đường lạc lối. Chính những chỉ đạo mang tầm chiến lược này đã tiếp thêm sức mạnh và niềm tin cho các cánh quân đang rầm rập tiến về phương Nam với khí thế “một ngày bằng hai mươi năm.
Tại cửa ngõ Phan Thiết, quân đội Sài Gòn đã dày công xây dựng một hệ thống cứ điểm quân sự mạnh mẽ, được coi là chốt chặn tiền tiêu sau khi tuyến phòng thủ Phan Rang sụp đổ. Tuy nhiên, trước sức mạnh như vũ bão của cánh quân Duyên Hải, hệ thống ấy nhanh chóng bị rung chuyển. Từ đêm 17 rạng ngày 18/4, các đơn vị thuộc Quân đoàn 2 phối hợp cùng lực lượng tại chỗ đã liên tiếp giải phóng các quận lỵ Phan Rí, Tuy Phong, Sông Mao và Hòa Đa. Đến trưa ngày 18/4, lực lượng đi đầu của Quân đoàn 2 đã tập kết tại Hòa Đa, sẵn sàng cho trận đánh cuối cùng vào sào huyệt của địch tại tỉnh lỵ Bình Thuận.
Cuộc tiến công vào thị xã Phan Thiết bắt đầu vào chiều và đêm 18/4 với sự phối hợp nhịp nhàng giữa Trung đoàn 18 thuộc Sư đoàn 325 và Trung đoàn 812 chủ lực Quân khu 6, cùng các tiểu đoàn bộ đội địa phương. Với sự chi viện của xe tăng và pháo binh, quân ta đã đột phá mạnh mẽ vào các mục tiêu then chốt như Dinh Tỉnh trưởng và Ty Cảnh sát. Trong tiếng súng tấn công, quần chúng nhân dân tại các khu vực Bình Hưng, Phú Trinh, Đức Nghĩa đồng loạt nổi dậy, phối hợp cùng lực lượng vũ trang giành quyền làm chủ từng góc phố, căn nhà. Đúng 22 giờ 30 phút cùng ngày, lá cờ cách mạng đã tung bay trên bầu trời thị xã Phan Thiết, đánh dấu thời khắc vùng đất này hoàn toàn giải phóng.
Thắng lợi tại Phan Thiết đã tạo ra một hiệu ứng dây chuyền khủng khiếp lên hệ thống phòng ngự còn lại của địch. Tại mặt trận Xuân Lộc, nơi được mệnh danh là “cánh cửa thép”, quân địch lâm vào thế bị kẹp giữa hai gọng kìm từ hướng Bắc và hướng Nam, khiến tướng ngụy Lê Minh Đảo buộc phải đề nghị rút bỏ phòng tuyến trong sự hoảng loạn. Cùng lúc đó, phía Mỹ cũng bắt đầu triển khai chiến dịch di tản mang tên “Người liều mạng” (Operation Frequent Wind) với sự huy động tối đa tàu sân bay và máy bay. Thắng lợi tại Phan Thiết không chỉ giải phóng một vùng đất rộng lớn mà còn là minh chứng cho tinh thần quyết chiến quyết thắng, sự chớp thời cơ nhạy bén của quân đội ta, góp phần trực tiếp đưa Chiến dịch Hồ Chí Minh đến thắng lợi hoàn toàn vào ngày 30/4 lịch sử.
